ചുരുക്കത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ:
അതെ, “ധുരന്തർ” ഒരു ശക്തമായ ദേശീയവാദ-സുരക്ഷാ നറേറ്റീവ് തള്ളുന്ന സിനിമയാണ്. പക്ഷേ അത് വെളിപ്പെട്ട പാർട്ടി പ്രചാരണം (election pamphlet-level propaganda) എന്നതിനേക്കാൾ, “രാജ്യം–ശത്രു–പ്രതികാരം” എന്ന ഫ്രെയിം വഴി വലതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ വികാരങ്ങളോട് ഒത്തുചേരുന്ന ഒരു സിനിമ എന്ന നിലയിലാണ് കാണാൻ എളുപ്പം.
ഇത് നേരിട്ട് “BJP vote ചെയ്യൂ” എന്ന് പറയുന്ന സിനിമയല്ല.
പക്ഷേ അത് BJP-യുടെ പ്രിയപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ മാനസികാവസ്ഥ —
ദേശീയ സുരക്ഷ, അതിർത്തിക്കപ്പുറത്തെ ശത്രു, കഠിന മറുപടി, രാഷ്ട്രത്തിനായി വ്യക്തി ബലി —
ഇവയെ ഹീറോയിസം ആക്കി വിൽക്കുന്ന സിനിമയാണ്.
നേരറിയാന്റെ അവലോകനം
“ധുരന്തർ” സിനിമയല്ല, ഒരു രാഷ്ട്രീയ മാനസികാവസ്ഥയാണ്
“ധുരന്തർ” പോലുള്ള സിനിമകൾ ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയിൽ വെറും ത്രില്ലറുകൾ മാത്രമല്ല.
ഇവ ജനങ്ങളുടെ കോപം, ദേശസ്നേഹം, ഭയം, പ്രതികാരമനോഭാവം എന്നിവയെ സിനിമാറ്റിക് ആക്കി വിപണനം ചെയ്യുന്ന രാഷ്ട്രീയ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കൂടിയാണ്.
ചിത്രത്തിൽ കാണുന്ന ഘടകങ്ങൾ:
രാജ്യത്തിന് വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ‘അദൃശ്യ നായകൻ’
അതിർത്തിക്കപ്പുറത്തുള്ള ശത്രു
നിയമത്തേക്കാൾ “mission” പ്രധാനമെന്ന ആശയം
“soft state”നെ പരിഹസിച്ച് “strong state”നെ മഹത്വവത്കരിക്കൽ
കഠിന പ്രതികാരമാണ് നീതി എന്ന അടിക്കുറിപ്പ്
ഇവയെല്ലാം ചേർന്നാൽ, സിനിമയുടെ ideological smell വ്യക്തമാണ്.
എന്തുകൊണ്ട് ഇത് BJP-leaning ആയി തോന്നുന്നു?
1) “Strong Nation” fantasy
സിനിമയുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു ചിന്തയുണ്ട്:
“രാജ്യത്തെ രക്ഷിക്കാൻ കടുത്ത, രഹസ്യ, ഹിംസാത്മക നടപടി വേണ്ടിവരും.”
ഇത് ഇന്നത്തെ ഹിന്ദുത്വ-ദേശീയവാദ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രധാന selling point ആണ്.
ജനാധിപത്യവും നിയമവും ചർച്ചയും കാത്തിരിക്കാതെ,
“അടിച്ചമർത്തി ജയിക്കണം” എന്ന വികാരം സിനിമ glamorise ചെയ്യുന്നു.
2) Enemy construction
ഇത്തരത്തിലുള്ള സിനിമകളിൽ സാധാരണയായി:
ശത്രു പാകിസ്ഥാൻ/അതിർത്തിക്കപ്പുറത്തെ ശക്തികൾ
അകത്തുള്ള dissent / ചോദ്യങ്ങൾ ബലഹീനത
“nation first” ചോദ്യാതീത സത്യമായി
ഇത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ ഫ്രെയിം ആണ്.
ഇത് വെറും കഥയല്ല —
ഒരു specific ideologyക്ക് അനുയോജ്യമായ വികാര നിർമ്മാണം ആണ്.
3) Hero as State
ഹീറോ ഒരു വ്യക്തി അല്ല;
അവൻ രാജ്യത്തിന്റെ കൈയ്യിലെ ‘അനുമതിയുള്ള കോപം’ ആണ്.
അവൻ ചെയ്യുന്നത്:
നിയമം കടക്കാം
ക്രൂരത കാണിക്കാം
പക്ഷേ അതെല്ലാം “larger good” എന്ന പേരിൽ ന്യായീകരിക്കപ്പെടും
ഇത് authoritarian imagination ആണ്.
ഇതേ aesthetic നാം പല recent action-nationalist സിനിമകളിലും കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
പക്ഷേ ഇത് പറയുമ്പോൾ ഒരു കാര്യവും മറക്കരുത്
എല്ലാ ദേശസ്നേഹ സിനിമയും BJP propaganda ആകില്ല
ഇവിടെ ഒരു ന്യായമായ distinction വേണം.
ഒരു സിനിമയിൽ:
സൈന്യം ഉണ്ടെന്ന് മാത്രം
പാകിസ്ഥാൻ villain ആണെന്ന് മാത്രം
ദേശീയ സുരക്ഷ വിഷയം ആണെന്ന് മാത്രം
അതുകൊണ്ട് അത് സ്വയം propaganda ആകില്ല.
പ്രശ്നം എവിടെയാണ്?
സിനിമ ചിന്തിക്കാൻ ഇടവരുത്തുന്നുണ്ടോ,
അല്ലെങ്കിൽ ഒരു political emotion മാത്രം inject ചെയ്യുന്നതാണോ?
“ധുരന്തർ” പോലുള്ള സിനിമകൾ പലപ്പോഴും:
ചോദ്യങ്ങളെ കുറയ്ക്കും
വികാരത്തെ വലുതാക്കും
സങ്കീർണ്ണ രാഷ്ട്രീയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ “നല്ല രാജ്യം vs മോശം ശത്രു” എന്ന binary ആക്കും
അവിടെത്തന്നെ ഇത് പ്രൊപ്പഗാണ്ടയിലേക്കു വഴുതുന്നു.
നേരറിയാന്റെ വിധി
“ധുരന്തർ” ഒരു BJP poster അല്ല; പക്ഷേ BJP കാലഘട്ടത്തിന്റെ perfect സിനിമയാണ്
ഇത് ഒരു Election campaign ad അല്ല.
പക്ഷേ ഇത് ഇന്നത്തെ ഭരണകൂട ദേശീയതയുടെ pop-culture extension ആണെന്ന് പറയാം.
അതിനാൽ verdict:
✅ Ideologically BJP-friendly
✅ National security propaganda flavour ഉണ്ട്
❌ Direct party campaign movie എന്ന് പറയുന്നത് അല്പം over ആയിരിക്കും
ഒരു വരിയിൽ
“ധുരന്തർ” ഒരു സിനിമയായി കാണാം; പക്ഷേ അതിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പരിശീലനം നടക്കുന്നു — ആരെയാണ് ശത്രുവായി കാണണം, ഏത് ക്രൂരതയെ ദേശസ്നേഹമായി കൈയടിക്കണം എന്നതിന്റെ പരിശീലനം.
ഇതുവരെ കമന്റുകളില്ല.